۱۳۹۸ دوشنبه ۱۸ آذر
يكم آبان، روز ملي اطلاع رساني هپاتيت
يكم آبان، روز ملي اطلاع رساني هپاتيت


هپاتيت

اول آبان ماه، به عنوان روز ملي اطلاع رساني هپاتيت نامگذاري شده است.

بار ها شنيده ايم كه نبايد از ليوان مشترك آب خورده و يا قاشقي كه يك بار از آن استفاده شده بدون شستن دوباره مصرف شود. اما شايد بي توجهي به اين گونه مسائل ما را به دردسرهاي بزرگ و خطرناكي بياندازد و سلامت ما را تهديد كند. زيرا تنها سرماخوردگي نيست كه از اين روش انتقال پيدا مي كند.

يكي از اين بيماري ها كه حسابي دردسرساز مي شود، هپاتيت است. خيلي از افراد به هپاتيت فكر نمي كنند در حالي كه هر فردي مي تواند به اين بيماري مبتلا شود. «دكتر پيمان لسان پزشكي» پزشك و كار شناس پيشگيري و مبارزه با بيماري مركز بهداشت غرب تهران – معاونت بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي ايران، موارد مهمي را كه بايد در رابطه با هپاتيت بدانيد به شما مي گويد.

انواع هپاتيت و راههاي انتقال آن

الفباي هپاتيت را بدانيد 

از نظر لغوي هپاتيت به معناي التهاب و ورم كبد است. هپاتيت به دو صورت حاد و مزمن تقسيم بندي مي شود. دليل اصلي ابتلا به هپاتيت، ويروس است ولي برخي عوامل ديگر مثل داروهاي بيهوشي، الكل،  كبد چرب نيز مي توانند باعث ابتلا به هپاتيت شوند.  


همچنين ابتلا به بيماري هايي مثل سرخك و سرخجه نيز مي تواند هپاتيت را به وجود بياورد.  
هپاتيت انواع مختلفي دارد كه مي توان به هپاتيت آ (A)، ب (B)، سي (C)، دي (D)، يي (E) و جي (G) اشاره كرد.  

هپاتيت، شبيه آنفلوانزا است؟  


هپاتيت حاد مي تواند از زمان ورود به بدنه و بعد از دوره كمون (زماني كه ويروس در بدن وجود دارد ولي به صورت مخفي است) علائمي را به وجود بياورد. علائم اوليه ابتلا به هپاتيت حاد، به آنفلوآنزا شباهت دارد كه مي توان به بدن درد، تب، تهوع، استفراغ،  كاهش اشتها، سرفه و آبريزش از بيني اشاره كرد. گاهي هپاتيت مي تواند بعد از گذشت يك تا دو ماه باعث ايجاد زردي شود كه اين مسئله با پررنگ شدن رنگ ادرار و كمرنگ شدن مدفوع همراه است و علائم اوليه در چنين حالتي كاهش پيدا مي كنند. در چنين شرايطي كبد مي تواند بزرگ شود و در قسمت بالاي راست شكم باعث احساس درد شود.  

سلول ها هم مي ميرند!  


هپاتيت مزمن با تغييراتي در بدن همراه است. براي مثال، در اين نوع هپاتيت، مرگ بافتي به وجود مي آيد و سلول هاي كبدي به مرور از بين مي روند. تشخيص اين مسئله تنها با نمونه برداري از كبد و روش هاي آزمايشگاهي امكانپذير است. هپاتيت مزمن معمولا بدون علامت است و تنها در برخي موارد با علائمي چون ضعف، بي حالي، خستگي زودرس، نداشتن اشتها و درد در كبد به صورت دائمي همراه است.  
وقتي كه هپاتيت مزمن باعث سيروز كبدي شود و كاركرد بافت كبد مختلف شود، مشكلاتي را براي بيمار ايجاد مي كند كه مي توان به زردي، بزرگ شدن طحال، آب آوردن شكم،  خواب آلودگي و ورم دست و پا اشاره كرد. در نهايت فرد به سرطان كبد (سرطان بدخيم) مبتلا مي شود كه آخرين مرحله بيماري است.  
هپاتيت آ (A) در واقع يك بيماري عفونت گوارشي است كه در نتيجه مصرف آب و غذاي آلوده، بدن را دچار مشكل مي كند. اين بيماري در فصول بارندگي شيوع پيدا مي كند و دليل آن هم تغييراتي است كه در آب هاي زيرزميني به وجود مي آيد. هپاتيت آ مي تواند در برخي موارد بدون زردي باشد. اين نوع هپاتيت خود به خود درمان مي شود و پزشك تنها درمان هاي حمايتي را براي بيمار در نظر مي گيرد.

 

هپاتيت دردسرساز

نوع ديگري از هپاتيت كه در تمام دنيا شايع است، هپاتيت ب (B) محسوب مي شود. اين نوع هپاتيت از نظر شيوع يك تقسيم بندي دارد و آن را با توجه به ميزان شيوع به كم، متوسط و بالا دسته بندي مي كنند. شيوع اين نوع هپاتيت (از نظر ناقلين بيماري) در آمريكاي شمالي، اروپاي غربي و استراليا كمتر از دو درصد است و اين مناطق در نقاط با شيوع كم قرار مي گيرند.

انواع هپاتيت و راههاي انتقال آن

اعتياد و رابطه جنسي مهمترين راه انتقال هپاتيت

مناطقي چون مديترانه، خاورميانه، اروپاي شرقي، آمريكاي لاتين و آمريكاي جنوبي، ژاپن و آسياي مركزي با آمار دو تا هشت درصد در شيوع متوسط قرار مي گيرند كه ايران نيز جزو اين مناطق است.  
هپاتيت ب در مناطقي چون آسياي جنوب شرقي، چين و آلاسكا شيوع بالايي دارد كه آمار آن هشت تا 20 درصد است. دلايل ابتلا به هپاتيت ب بر اساس منطقه ابتلا، متفاوت است، طوري كه در مناطق با شيوع پايين،  روابط جنسي محافظت نشده و پر خطر دليل اصلي ابتلا به اين نوع هپاتيت محسوب مي شود.  
علاوه بر آن دلايل ديگري چون تزريق فرآورده هاي خوني آلوده (برخي از افراد مبتلا به تالاسمي و هموفيلي) و اعتياد تزريقي از دلايل ابتلا به اين بيماري در اين مناطق هستند. دلايل اصلي ابتلا به هپاتيت در مناطق با شيوع متوسط،  رابطه جنسي، اعتياد تزريقي و فرآورده هاي خوني آلوده محسوب مي شود.  
دليل ابتلا در مناطق با شيوع بالا، انتقال عمودي يعني از مادر به جنين است. نوزاد با اين نوع هپاتيت به دنيا مي آيد و بدون اينكه بداند ناقل بيماري مي شود و در آينده و بزرگسالي آن را از طريق زخم، خراش پوستي، تماس جنسي، سرنگ و ... به ديگران منتقل مي كند. اين نوع هپاتيت به هپاتيت مزمن تبديل مي شود و مي تواند باعث سيروز كبدي و سرطان كبد شود.

وضعيت هپاتيت در ايران 

ابتلا به هپاتيت ب در ايران رو به كاهش است و دليل اين مسئله واكسيناسيون محسوب مي شود. تمام متولدين سال 1367 به بعد واكسيناسيون شده اند. يك برنامه كشوري از گذشته تا به امروز براي كنترل هپاتيت ب وجود داشته است و خانم هاي باردار يا خانم هايي كه قصد بارداري دارند، بايد تست غربالگري انجام بدهند و در صورت مثبت بودن بيماري، تمهيداتي براي اين دسته از افراد در نظر گرفته مي شود.  

هپاتيت ب در طول بارداري به جنين منتقل نمي شود و نوزاد در زمان زايمان مي تواند به آن مبتلا شود، به همين دليل، شش ساعت بعد از زماني كه نوزاد به دنيا مي آيد، زمان طلايي براي تزريق واكسن براي عدم ابتلاي نوزاد به هپاتيت محسوب مي شود.

 

درباره انواع هپاتيت چه مي دانيد؟  

هپاتيت سي (C) از خون منتقل مي شود و پيشگيري و درمان آن بسيار گران است و محققان تازه روي آن در حال پژوهش هستند. هپاتيت دي (D) يكي از انواع هپاتيت است كه هميشه در شرايطي ايجاد مي شود كه فرد حتما به هپاتيت ب (B) مبتلا باشد. هپاتيت هاي يي (E) و جي (G)، انواع ديگري از هپاتيت هستند كه از طريق روابط جنسي و خون منتقل مي شوند.  
اين نوع هپاتيت ها جهش ژنتيكي دارند و با بقيه هپاتيت ها فرق دارند. اين نوع هپاتيت ها قابل تشخيص و بررسي نيستند. يكي از انواع هپاتيت، هپاتيت برق آسا نام دارد و يك تا دو درصد هپاتيت هاي حاد مي توانند به اين مسئله منجر شوند. اين نوع هپاتيت با كماي كبدي همراه است و علائمي چون خواب آلودگي،  خونريزي معده، حالت گيجي، اختلال در انعقاد خون، افت قند خون و نارسايي كليوي همراه است و بين 30 تا 50 درصد احتمال مرگ وجود دارد. اگر فردي به اين نوع هپاتيت مبتلا شود بايد سريعا در بيمارستان بستري و درمان شود.

انواع هپاتيت و راههاي انتقال آن

زردي چشم از علايم هپاتيت

آزمايش بدهيم؟  
براي تشخيص ابتلا به هپاتيت آ، ب و سي، آزمايش تشخيصي وجود دارد. وجود ويروس در آزمايش هپاتيت ب (HBS) سه تا 10 هفته بعد از تماس جنسي مشخص مي شد و قبل از آن به دليل قرار داشتن در دوره مخفي، قابل تشخيص نيست. آزمايش هپاتيت سي (HCV) به بررسي آنتي بادي بدن عليه ويروس مي پردازد. چنانچه فرد به مدت شش ماه به اين نوع هپاتيت مبتلا باشد، هپاتيت تبديل به مزمن مي شود.  

وقتي واكسن به كمك ما مي آيد 


براي هپاتيت سي، واكسن وجود ندارد و تنها براي هپاتيت ب واكسن ساخته شده است. واكسن هپاتيت ب در سال 1981 ساخته شد. اين واكسن براي بدن كاملا بدون خطر است و بيش از 90 درصد در پيشگيري از هپاتيت ب موثر است و مي تواند بين 85 تا 90 درصد از مرگ هاي ناشي از هپاتيت پيشگيري كند. نحوه تزريق اين واكسن در بزرگسالان و نوزادان متفاوت است طوري كه اين واكسن در بزرگسالان در بازو و در نوزادان در ناحيه جلو و خارج ران تزريق مي شود.  
اين واكسن در بزرگسالان بايد سه بار تزريق شود. يك ماه بعد از اولين تزريق، تزريق دوم انجام مي شود و پس از گذشت شش ماه از اولين تزريق، بايد يك بار ديگر واكسيناسيون انجام شود. واكسيناسيون در نوزادان از بدو تولد انجام مي شود و واكسن هاي بعدي بايد در دو ماهگي و شش ماهگي زده شود كه اين كار را همزمان با تزريق ساير واكسن ها انجام مي دهند.  
واكسن هپاتيت ب در برخي شرايط ايمني خوبي را براي بدن به وجود نمي آورد. براي مثال، واكسن در برخي افراد بالاي 40 سال، مردان، افراد چاق، افراد با ژنتيك خاص، افرادي كه دياليز مي شوند، مبتلايان به اچ آي وي مثبت (HIV)، مبتلايان به نقص ايمني و افراد سيگاري، ايمني مطلوب را در برابر بيماري به وجود نمي آورد.

 

هپاتيت سي

زمان تزريق واكسن هپاتيت در نوزادان و بزرگسالان

چنانچه تزريق به صورت زير جلدي و در عمق عضله نباشد، احتمال پيشگيري از بيماري كاهش پيدا مي كند. اگر واكسن يخ زده باشد نيز نبايد آن را استفاده كرد چون ايمني لازم را در برابر بيماري به وجود نمي آورد. تمامي افرادي كه به نوعي در خطر ابتلا به هپاتيت ب هستند، واكسيناسيون مي شوند. تزريق واكسن هپاتيت ب (B) و آزمايش آن براي افرادي كه رفتار پر خطر دارند، در مراكز بهداشت سراسر كشور به صورت رايگان انجام مي شود.

واكسن مصنوعي است!  
خوب است بدانيد كه حدود يك ميليون نفر در سال در اثر ابتلا به عوارض هپاتيت در جهان مي ميرند، به همين دليل افراد بايد تا جاي ممكن اقدامات لازم را براي پيشگيري انجام بدهند.  
برخي از افراد تصور مي كنند واكسن هپاتيت، ويروس ضعيف شده است كه به بدن تزريق مي شود، در حالي كه اين باور غلط است و براي ساخت واكسن، آنتي ژن ويروس را همانند سازي كرده اند و در واقع ويروس مصنوعي ساخته اند.  
برخي ها بر اين باورند كه واكسن هپاتيت را بايد با يخ به منزل برد، اين باور كاملا درست است و واكسن بايد در دماي دو تا هشت درجه سانتيگراد نگهداري شود.  
برخي از افراد تصور مي كنند هزينه زيادي بايد براي واكسن بپردازند، اين باور نادرست است و هر واكسن را با قيمتي حدود 15 تا 20 هزار تومان از مراكز دولتي مي توان تهيه كرد.  
اين باور درست است كه احتمال ابتلا از طريق بزاق به هپاتيت وجود دارد، به همين دليل افراد نبايد از قاشق يا ظروف مشترك استفاده كنند.  
برخي تصور مي كنند كه نوزاد از طريق شير مادر به هپاتيت ب (B) مبتلا مي شود. اين باور نادرست است و نوزاد از طريق شير مادر، مبتلا نمي شود.  
برخي از افراد بر اين باورند كه زايمان چه به شكل طبيعي و چه به شكل سزارين مي تواند باعث ابتلا به هپاتيت شود، اين باور كاملا درست است.  
برخي از افراد فكر مي كنند كه در صورت ابتلا به هپاتيت و عدم آگاهي از آن، با زدن واكسن دچار مشكل مي شوند و بيماري شدت پيدا مي كند. اين باور نادرست است و انجام اين كار هيچ مشكلي را براي بدن به وجود نمي آورد.

تاریخ:
1398/08/01
تعداد بازدید:
27
منبع:
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
 
خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
کد امنیت
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal